औद्योगिक प्रक्रियांचे प्रत्यक्ष ज्ञान, आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख आणि सूक्ष्मजीवशास्त्राच्या व्यावहारिक उपयोगांचा अनुभव घेण्याच्या उद्देशाने विद्या प्रतिष्ठानचे कला, विज्ञान व वाणिज्य महाविद्यालय, बारामती येथील सूक्ष्मजीवशास्त्र विभागातील द्वितीय वर्ष बी.एस्सी.च्या विद्यार्थ्यांनी नंदन डेअरी, माळेगाव बुद्रुक येथे अभ्यासभेट दिली.

बारामती तालुका सहकारी दूध उत्पादक संघाची महत्त्वपूर्ण सहकारी संस्था असलेल्या नंदन डेअरीची स्थापना १ डिसेंबर १९७७ रोजी झाली. दूध संकलन, आधुनिक दुग्धप्रक्रिया आणि विविध दुग्धजन्य पदार्थांच्या निर्मितीद्वारे ग्राहकांना उत्पादने उपलब्ध करून देण्याबरोबरच शेतकऱ्यांच्या आर्थिक सक्षमीकरणातही ही संस्था महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे.

या अभ्यासभेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांना दूध संकलनापासून ते प्रक्रिया, पॅकेजिंग आणि गुणवत्ता नियंत्रणापर्यंतच्या विविध टप्प्यांची माहिती घेण्याची संधी मिळाली. दूध व दुग्धजन्य पदार्थांची सुरक्षितता, स्वच्छता व निर्जंतुकीकरणाचे महत्त्व, सूक्ष्मजीवांमुळे होणारे संभाव्य दूषितीकरण आणि अन्नगुणवत्ता राखण्यासाठी अवलंबल्या जाणाऱ्या उपाययोजना यांविषयी विद्यार्थ्यांना औद्योगिक दृष्टिकोनातून समजून घेता आले. तसेच दुग्धप्रक्रिया उद्योगामध्ये सूक्ष्मजीवशास्त्राचे असलेले महत्त्व आणि या क्षेत्रातील रोजगार व करिअरच्या संधींचीही ओळख झाली.

महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. भरत शिंदे, विज्ञान शाखेचे उपप्राचार्य प्रा. डॉ. प्रदीप पाटील तसेच उपप्राचार्य व सूक्ष्मजीवशास्त्र विभागप्रमुख प्रा. नीलिमा पेंढारकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली या अभ्यासभेटीचे आयोजन करण्यात आले. सूक्ष्मजीवशास्त्र विभागातील प्रा. गीतांजली पवार आणि डॉ. अमरजा भोसले यांनी अभ्यासभेटीचे नियोजन व समन्वय साधला.

सिद्धांतातून प्रत्यक्ष अनुभवाकडे नेणारी ही अभ्यासभेट विद्यार्थ्यांसाठी ज्ञानवर्धक आणि व्यावसायिक दृष्टिकोन विकसित करणारी ठरली. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमातील संकल्पना औद्योगिक प्रक्रियांशी जोडता येतात, वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित होतो आणि भविष्यातील संशोधन व रोजगाराच्या संधींसाठी आवश्यक कौशल्यांची जाणीव निर्माण होते.